De Schotse klik is een van de vroegst herkenbare houten stokken die in de Republiek in de zeventiende eeuw in gebruik waren. In tegenstelling tot de Hollandse colf, die uit één stuk essenhout werd gezaagd en werd verstevigd met een loden slof, bestond de Schotse klik uit twee afzonderlijke houten delen: een slanke essenhouten steel en een palmhouten of buxushouten kop. Deze onderdelen werden met schuin afgesneden vlakken aan elkaar gehecht, verlijmd en vervolgens met draad omwikkeld om de verbinding extra stevigheid te geven. Vaak werd in de achterzijde van de kop lood aangebracht om het slaggewicht te vergroten, waardoor de klik bijzonder geschikt was voor het slaan van de met veren gevulde pennenbal, die in zowel Schotland als Holland in gebruik was.
De klik werd in Holland bekend door een beschrijving van Johannes Six van Chandelier, die in een gedicht melding maakt van een slanke houten club van palmhout met loodvulling. Zijn woorden sluiten nauw aan bij de materiële kenmerken van de klik zoals die later zijn teruggevonden, onder meer in een Leidse archeologische vondst van rond 1650. Die vondst bevestigt dat dergelijke Schotse clubs daadwerkelijk in de Republiek circuleerden. Ze werden vermoedelijk meegebracht door Schotse studenten, handelaren en soldaten die in de zeventiende eeuw in groten getale in Holland verbleven dankzij de culturele, religieuze en commerciële banden tussen beide gebieden.
De Schotse klik werd daarnaast prominent afgebeeld door schilders als Hendrick en Barent Avercamp, Jan Steen, Adriaen van de Velde en Gesina en Gerard ter Borch. In hun wintertaferelen zien we spelers die de pennenbal vanaf een klein hoopje sneeuw – het “druifje” – met de karakteristiek slanke houten club weg slaan. Deze schilderijen behoren tot de vroegste visuele getuigenissen van het Schotse golfmateriaal en tonen dat de klik in Holland een volwaardig alternatief vormde naast de traditionele loden colf.
De Schotse klik vormt daarmee een fascinerende schakel tussen de Hollandse colfcultuur en de vroege ontwikkeling van het Schotse golfspel, waarin technieken, materialen en spelers elkaar beïnvloedden.
Zie ook: