Tazza. 1627

Zilveren drinkschaal op voet (tazza of tassa) met vergulding uit 1627 van Adam van Vianen (1569 - 1627)

Verguld zilver. h x d = 16,8 x 17,5 cm, 646 gram. 950/000 - figuur en voet; 920/000 - schaalrand; 920/000 - dekplaat; 920/000 - schroef.

Op de dekplaat: A.D.VIANA.FE.1627

Centraal Museum in Utrecht (inv. 19505)

De tazza bestaat uit een schaal, een losse dekplaat en een voetstuk.

De rand van de schaal is samengesteld uit vier halfronde lobben, afgewisseld door kwabornamenten met maskers. De voorstelling op de schaal toont een binnenhuis. In een groot vertrek bevindt zich een aantal mensen. Een hond ligt te slapen onder een tafel, twee honden lopen rond. Op de voorgrond warmt een oude man zich bij het haardvuur. Door een poortopening is een binnenplaats te zien.

De dekplaat is versierd met o,a, stoven, brandende houtblokken en takkenbossen.

Het voetstuk wordt gevormd door een winters geklede man, die gesprokkeld hout op zijn rug, een colfstok in zijn hand en schaatsen aan zijn gordel meedraagt. Bij zijn voeten zit een hond.
De schaal is bedoeld als personificatie van de winter.

Adam Willemsz. van Vianen is waarschijnlijk eind 1568 of begin 1569 te Utrecht geboren als zoon van Willem Eerstenss. van Vianen en Elisabeth Pelser. Zijn vader was deurwaarder en rentmeester van beroep. Misschien is Adam, evenals zijn broer Paulus, in de leer geweest bij een lid van de familie Van Leyenbergh, hoewel daar geen bewijzen voor zijn. Adam van Vianen trad in oktober 1593 in het huwelijk met Aeltgen Verhorst. Haar vader was Matijss. Verhorst, afkomstig uit Amersfoort, die redelijk bemiddeld schijnt te zijn geweest. Aeltgen overleed reeds op 15 augustus 1595, bij de geboorte van haar eerste kind. In 1598 trad Adam opnieuw in het huwelijk, ditmaal met de Utrechtse Catharina van Wapenveldt. Het echtpaar kreeg verscheidene kinderen, onder wie de latere zilversmid Christiaen van Vianen. Adam van Vianen werd na 1600 een van de belangrijkste zilversmeden die Nederland ooit heeft voortgebracht. Aan zijn werk zijn vele publicaties gewijd. Adam sloeg als nr. 23 zijn teken op de insculpatieplaat van 1598. Zijn meesterteken is het monogram 'AV in een schild'.

Werken van Adam van Vianen bevinden zich ook in de Hermitage te Leningrad (beker) en een zilveren schaal bij de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

Literatuur:

• Houtzager, 1970.

• Catalogus Nederlands Zilver, p. 64 en 65

• dr. J.R. ter Molen, 1984

• Goud- en zilversmeden te Utrecht in de late middeleeuwen van Louise E. van den Bergh-Hoogterp, 1990

• Edele en onedele metalen, De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht. Pag. 180/181. ISBN 90-73285-49-6

• Serendipity on Early Golf van Robin Bargmann, pagina 122. 2010. ISBN 978-90-816364-1-4

• Kolven, het plaisir om sig om dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 22. SPOU Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 13. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Download

• Afbeelding in groter formaat (zie bijlage; tif, 42.6 MB)