Jeu de Crosse, Choule, Marius Carion. 1939

Jeu de Crosse, Choule

Illustratie in 'Histoires de nos corons' door Achille Delattre, van Marius Carion (1898-1949). 1939 .

Bij choule (ook wel: chôle of jeu de crosse) bieden twee équipes van twee spelers het aantal slagen dat zij nodig denken te hebben om het doel -het planchette- te treffen. Wie het laagst biedt, mag afslaan en heten de chouleurs. Wanneer zij drie slagen hebben gedaan, mag de tegenpartij, de zogeheten déchouleurs, één slag terugmeppen. Gespeeld wordt met een eivormige bal, meestal van hout.

Van dit veldspel bestaan ook een straat- en een indoorvariant. Er zijn thans, hoofdzakelijk in Wallonië en Noord-Frankrijk, nog zo'n 900 spelers, die zijn georganiseerd in een 40-tal sociétés.

Geert & Sara Nijs, auteurs van het boek 'Choule, the Non-Royal but most Ancient Game of Crosse' stellen:

'Alhoewel wij geen specifiek onderzoek gedaan hebben naar dateringen, herinneren wij ons dat Steven van Hengel (Early Golf) stelt dat colf is voortgekomen uit het choule. De Graaf van Henegouwen kocht reeds 'choler'-ballen in 1332. Roger Vaultier meldt dat in 1319 spelers om de beurt de bal met een 'crosse' sloegen. Het museum in Felleries vermeldt de 10de eeuw als periode dat het 'crosse'-spel reeds gespeeld werd.

Het bijzondere aan choule (eigenlijk moeten we zeggen: jeu de crosse) is dat het spel gezien moet worden als de enig overgebleven transitie van het ruwe, ongeregelde hockey-achtige spel naar een meer beschaafde vorm, die uiteindelijk evolueerde tot het Hollandse colf en kolf en het huidige wereldwijde golf. Het choule of jeu de crosse is echter in al die honderden jaren niet of nauwelijks geëvolueerd. Wij denken dat er daarom met recht gezegd kan worden dat choule de bakermat is van het Vlaams/Nederlandse colf en het Schotse golf, zonder in discussie te gaan over directe of indirecte afstamming.'

Omslag van het boek 'Choule, the Non-Royal but most Ancient Game of Crosse' van Geert & Sara Nijs (2008).

Bron: Geert & Sara Nijs