Jeu de Crosse, Choule. 1903
Français, Nederlands
Jeu de Crosse, Choule
Illustratie uit: Sports et jeux d'adresse, by Henry René d'Allemangne (1863 - 1950), p. 193. Uitgegeven: 1903
De tekst is in oud-Frans. De ‘s’ werd geschreven als een zgn. ‘lange s’. Deze lijkt erg op een f, maar heeft het ‘dwarslatje’ alleen links.
Titel:
A la fossette, aux esteufs & autres ieux - Kuiltje spelen, balspelen en andere spelen
De tekst in moderner Frans:
Ayant trouvé quelque place assez nette, - Als ze een voldoende mooie plek hebben gevonden,
A beaux esteufs 1) jouent à la fossette 2), - Spelen ze ‘kuiltje’ met mooie ballen,
Plus ils s’en vont sur la glace griller: - Dan gaan ze op het ijs glijden 3)
Où bien souvent le marmouset 4) ils baisent - Waar ze vaak genoeg het ijs kussen (vallen),
Et cependant tous les autres se plaisent - En ondertussen vermaken alle anderen zich
Au jeu de crosse 5), au lieu de sommeiller - Met het spelen van Crosse in plaats van te dutten (luieren) 6)
1) Esteuf is een oud frans woord voor bal, vaak van leer met vulsel.
2) Une fossette is een kuiltje. In de linker benedenhoek van de afbeelding zijn cirkeltjes te zien die waarschijnlijk een kuiltje aangeven. Er wordt niet geknikkerd, maar met grotere balletjes naar het kuiltje geworpen. Het werd ook wel gespeeld met meerdere, vaak negen, kuiltjes. De spelers hebben wel een soort knikkerzak bij zich.
3) ‘Griller’ is waarschijnlijk een oud woord voor glijden, misschien ook schaatsen. De drie kinderen rechts op de afbeelding staan wat lager, en ze lijken inderdaad wat onzeker te staan. Maar het zou ook kunnen betekenen: het ijs onder de voeten breken.
4) ‘marmouset’= klein mannetje, vrouwtje, aapje. Het zal hier gebruikt zijn in een uitdrukking. ‘Baiser’ = kussen.
5) Jeu de crosse = 'kolfspel' zoals gespeeld in Belgisch of Frans Henegouwen. Het woordenboek zegt: crosse = 1. bisschopsstaf, kolf (ook van een geweer), stok, (hockey-) stick, club (golf); kruk; kolfspel. 1. Omgebogen eind.
6) Tja..., het moest rijmen in het Frans.
Bron: Dirk Spijker