Iepenhouten bal. 1589

Iepenhouten bal uit 1589. Waarschijnlijk is deze bal gebruikt om te colven, maar zeker is dit niet. Ook bij het caetsen (tegenwoordig: real tennis, een binnenspel) werden dit type ballen gebruikt.

De bal is in 1969 gevonden bij de sloop van de voormalige bakkerij aan de noordzijde van de Jodenbreestraat, bij de brug over de Oude Schans te Amsterdam. De bal moet tijdens het spelen (toen voor de stadspoort) verloren zijn in de bouwput van de in aanbouw zijnde bakkerij. Deze is gebouwd in 1589 en 1590. De bal is met een heipaal mee de zompige grond ingegaan. Toen deze paal tijdens de sloop werd getrokken, kwam de bal weer tevoorschijn. De bal is na de vondst geconserveerd met bijenwas, waardoor het gewicht aanzienlijk is toegenomen.

Diameter 5 cm, gewicht thans 85 gram (na conservering met bijenwas), oorspronkelijk gewicht 40 gram.

Dit is de oudst te dateren bal in Nederland. De walvisbenen colfbal die gebruikt is op Nova Zembla dateert uit 1596 (Rijksmuseum, Amsterdam).

Literatuur

• Early Golf, 1974, pagina 10

• Early Golf, 1982, pagina 54

• Catalogus Colf, Kolf, Golf, pagina 87

• Colf Kolf Golf, Early Golf - Vroeg Golf door Do Smit en Michiel Eijkman, p. 19. ISBN 978-90-78920-27-4, 2016

Bron: Stichting Early Golf. De bal is tegenwoordig eigendom van het St. Eloyen Gasthuis te Utrecht (maar is langdurig in bruikleen bij het British Golf Museum in St Andrews, Schotland)

Download

• Loan-in agreement BGM (zie bijlage; pdf)